Βορειοελλαδική Ψυχαναλυτική Εταιρεία (ΒΨΕ)     Βαλαωρίτου & Βηλαρά 7     ΤΚ 54625     Θεσσαλονίκη     τηλ: +30 2310280096     fax: +30 2310280096     email:  info@nhpsych.gr              Copyright © by ΒΨΕ. All Rights Reserved

North-Hellenic Psychoanalytic Society      Valaoritou & Vilara 7       54625        Thessaloniki        tel: +30 2310280096        fax: +30 2310280096         email: info@nhpsych.gr              Copyright © by NHPS. All Rights Reserved

Index.html

Ποίημα, εις μνήμην του Θ. Κατριού


(απόσπασμα από τον επικήδειο λόγο της

Ι. Ιεροδιακόνου-Μπένου, Προέδρου της ΒΨΕ)


Από τόσο χειμώνα κι από τόσους βοριάδες,

μ΄ακούς;

Να τινάξει λουλούδι, μόνο εμείς,

μ΄ακούς;

Μες τη μέση της θάλασσας.

Από μόνο το θέλημα της αγάπης,

μ΄ακούς;

Ανεβάσαμε ολόκληρο νησί,

μ΄ακούς;

Με σπηλιές και με κάβους κι ανθισμένους γκρεμούς

άκου! άκου!

Ποιος μιλεί στα νερά και ποιος κλαίει                                                  ΄

ακούς;

Ποιος γυρεύει τον άλλο ,ποιος φωνάζει

ακούς;

Εγώ είμαι που φωνάζω, κι είμαι εγώ που κλαίω,

μ΄ακούς;


{Οδυσσέας Ελύτης, Μονόγραμμα}






 
Βορειοελλαδική  Ψυχαναλυτική  Εταιρεία
North-Hellenic Psychoanalytic Society                                        http://nhpsych.grhttp://nhpsych.grshapeimage_2_link_0
ΜΕΛΗMele.htmlMele.htmlshapeimage_3_link_0
ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣEkdeloseis.htmlEkdeloseis.htmlshapeimage_4_link_0
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑEpikoinonia.htmlEpikoinonia.htmlshapeimage_5_link_0
BLOGBlog.htmlBlog.htmlshapeimage_6_link_0
ΑΡΧΙΚΗshapeimage_7_link_0
ΑΡΧΙΚΗIndex.htmlIndex.htmlshapeimage_8_link_0

        Στη Μνήμη του Θέμη Κατριού

Επικήδειος λόγος από την Κασσιανή Φελέκη:


Αποχαιρετούμε έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες ψυχαναλυτές, έναν σπουδαίο δάσκαλο κι έναν πνευματικό άνθρωπο του οποίου η απώλεια είναι τεράστια όχι μόνο για την ψυχαναλυτική κοινότητα, αλλά και για την πόλη της Θεσσαλονίκης, που τόσο αγάπησε.

Για τον Θέμη Κατριό, ζωή και ψυχανάλυση ήταν ταυτόσημες, και οι δύο   αφιερωμένες στην αναζήτηση της αλήθειας.

Σ αυτήν την πορεία καμιά απάντηση δεν θεωρούσε  δεδομένη.

Είχε ένα τολμηρό μυαλό, που αιφνιδίαζε με το βάθος και την καθαρότητα της σκέψης του. Και μια τεράστια γνώση, αποκτημένη μέσα από ατελείωτες ώρες διαβάσματος, μέσα στα καφενεία,  εκεί που η ζωή παλλόταν (ήταν κι αυτή μια από τις χαρακτηριστικές του ιδιότητες, να μπορεί να είναι μόνος μέσα στον κόσμο μουρμουρίζοντας τις σκέψεις του).

Όμως τα ματς κερδίζονται με την ψυχή, κι αυτό ήταν ένα χαρακτηριστικό του ήδη  από τα αγωνιστικά του χρόνια στο μπάσκετ. Υπερασπιζόταν  τις ιδέες του με πάθος και πείσμα, αμφισβητούσε την πεπατημένη, δεν ήξερε να χάνει, έπαιξε την παράταση μέχρι το τέλος.


Εμείς, οι μαθητές του, ακολουθήσαμε την επίμονη και ανυποχώρητη προσπάθειά του να ανοίξει την ψυχανάλυση στην αληθινή ζωή, να μας γνωρίσει δηλαδή με το μυστήριο και την ομορφιά του κόσμου. Θα  τολμούσα να πω πως μεταμόρφωσε την ψυχανάλυση σε ποίηση.

Είναι ο πρώτος και ίσως ο μοναδικός ψυχαναλυτής στην Ελλάδα, που έβγαλε την ψυχανάλυση από την σκονισμένη διανοητική γλώσσα των εγχειριδίων και την πλούτισε με συναίσθημα, το οποίο  θεωρούσε  βάση της ψυχικής ανάπτυξης.

Μίλησε για το δέος,  το θαυμασμό , τον τρόμο  και το μυστήριο που μας συνδέουν με τον κόσμο και τους  άλλους, για την συναισθηματική αναστάτωση, αναπόφευκτη όταν δύο άνθρωποι συναντιούνται , προϋπόθεση όμως για να γνωρίσουμε τον μέσα και τον έξω κόσμο. Αντιλαμβανόταν την ψυχαναλυτική διεργασία όχι ως αναβίωση του παρελθόντος, αλλά ως νέα ζώσα εμπειρία της οποίας την μυστική βοή συλλάμβανε ως μύστης, ευλαβικά και με προσοχή εισερχόμενος στο Άγνωστο της ανθρώπινης κατάστασης.

Θεωρούσε  πως η μόνη γλώσσα που μπορούσε   να συλλάβει τον αποκαλυπτικό χαρακτήρα μιας τέτοιας βαθιάς εσωτερικής εμπειρίας, ήταν η ποιητική, η γλώσσα της πραγμάτωσης, όπου τα πράγματα λέγονται με τ' όνομα τους. Αυτήν τη γλώσσα μιλούσε μέσα στις συνεδρίες, σ αυτήν κατέφευγε όταν δίδασκε, κάνοντας μας κοινωνούς ενός αθέατου κόσμου.

Ο Ελύτης ήταν ο αγαπημένος του ποιητής και του άρεσε να απαγγέλει συχνά αποσπάσματά του, που ήταν η έκφραση και της δικής του κοσμοθεωρίας, όπως το παρακάτω:


"Μπροστά στη ράχη της Σέριφος, όταν ανεβαίνει ο ήλιος, τα πυροβόλα όλων των μεγάλων κοσμοθεωριών παθαίνουν αφλογιστία. Ο νους ξεπερνιέται από μερικά κύματα και λίγες πέτρες -κάτι παράλογο ίσως, παρόλα αυτά ικανό να φέρει τον άνθρωπο στις πραγματικές του διαστάσεις. Η δύναμη και ο αριθμός ανέκαθεν μας εμπόδισαν να αποδεχτούμε τη μόνη ηθική που δεν είναι παρά μία συνεχής αναγωγή στο πιο απλουστευτικό είναι μας"

Αυτή ήταν η ηθική του: απλότητα δικαιοσύνη, σεβασμός στο ακριβό του κάθε ανθρώπου και πίστη ως επιστημονική στάση της ψυχής. "Πίστη στη δυνατότητα εν μέσω γενικής αβεβαιότητας".

Καθώς ωρίμαζε σαν ψυχαναλυτής απομακρυνόταν από την κατανόηση και την αιτιοκρατία κι άνοιγε χώρο στην διαίσθηση, στην ονειροπόληση, στο άγνωστο, το μυστηριώδες,  καθαγιάζοντας την αίσθηση. Πίστευε πως η ιδανική επικοινωνία, εκείνη που ακολουθεί το συντομότερο δρόμο ανάμεσα σε δύο ανθρώπους γίνεται μέσα από την αίσθηση και το συναίσθημα: "….εννοώ μία επικοινωνία που να νιώθεται ολοκληρωτικά όπως η ζεστασιά ή το κρύο, συγκλονιστικά όπως ο έρωτας ή ο τρόμος, μυστηριακά όπως η βουή του δάσους ή της θάλασσας…"

Με τα δικά του λόγια, η στάση του σαν ψυχαναλυτής και σαν άνθρωπος συνοψίζεται στην παρακάτω πρόταση:

"Η προσωπική μου θέση είναι ότι ο αναλυτής πρέπει να καταφάσκει στην αίσθηση, τη μνήμη και την επιθυμία, να τις εξαντλεί, να περνάει στο θρήνο και τότε μόνο μπορεί να είναι ανοιχτός στο Άγνωστο. Για να φτάσει κανείς στην καθαρή ψυχή, στο άσπρο, πρέπει να διασχίσει το μαύρο”.


Αγάπησε τα δέντρα, την Άνω Πόλη, τα συνοικιακά καφενεία, τις γειτονιές της Θεσσαλονίκης, τα θερινά σινεμά, τα βιβλία, το ποδόσφαιρο, τους ποιητές, τον Νίτσε, τον Κίρκεγκωρ, τον Κουροσάβα, τον Παπαδιαμάντη,  πάνω απ' όλους τον Ελύτη , αλλά και τους αρχαίους τραγικούς που μελέτησε αντλώντας από την βαθιά αρχαϊκή δεξαμενή, για να φτάσει στον σκοτεινό πυρήνα της ύπαρξης.


Διέσχισε το χρόνο της αρρώστιας αγόγγυστα, με γενναιότητα, ενεργός μέχρι το τέλος, κι έφυγε πλήρης αισθήσεων και αισθημάτων, με  την μυστική βοή των πλησιαζόντων γεγονότων στ' αυτιά του.

Στην εξαϋλωμένη μορφή του, τα μάτια του είχαν αποκτήσει την στοχαστική ιερότητα του αγαπημένου του Παπαδιαμάντη

" ως πίπτοντα άστρα  εις τον άνω βυθόν των ακατάληπτων πραγμάτων…"

Είμαι σίγουρη πως καθένας μας σήμερα κουβαλάει μέσα του την δική του ιδιαίτερη σχέση με τον δικό του Θέμη, που θα την κρατήσει σαν πολύτιμη κιβωτό, πυξίδα ζωής, αγαπημένη ανάμνηση.  Κρατάω  την  προτροπή του: Να σκέφτεσαι , να αμφισβητείς, να τολμάς, να βγαίνεις στο άγνωστο, ίσως εκεί βρίσκεται η αλήθεια….

Αυτόν τον δάσκαλο ζωής θα ήθελα να αποχαιρετήσω  μ' ένα ποίημα του Ελύτη, που ο ίδιος επέλεξε  σε ένα πολύ σημαντικό άρθρο του* ως επίλογο:


"Πίσω από το λόφο υπάρχει το μονοπάτι που χάραξε η φρέσκια περπατησιά της διάφανης εκείνης κόρης. Είχε φύγει μέσα από το πρωί των ματιών μου (καθώς τα βλέφαρα είχανε κάνει το χατίρι του ήλιου τους) είχε κρυφτεί πίσω από τον ίσκιο της επιθυμίας μου - κι όταν μία θέληση πήγε να την κάνει δική της αυτή χάθηκε φυσημένη από στοργικούς ανέμους που η προστασία τους ήτανε φωτεινή. Το μονοπάτι αγάπησε το λόφο και αυτός πια ξέρει καλά το μυστικό. Έλα λοιπόν αλαργινή εξαφάνιση. Τίποτε άλλο δεν ποθούν περισσότερο οι αγκαλιές των κήπων".


Κ. Φελέκη


* Θ. Κατριός «Ελύτης, Bion και Διυποκειμενικότητα - Υπερβατικότητα»